Liberalisme
March 16, 2026

In mijn dagelijks leven verzorg ik als begeleider van ProDemos in Den Haag
programma’s voor middelbare scholieren en MBO-studenten. Uitleg geven over hoe de Nederlandse politiek werkt/zou moeten werken. Opvallend daarbij is de weinige kennis die er onder onze jeugd aanwezig is over onze democratie. Op de eerste vraag: “Wie kent er een politicus?” worden steevast de namen van Wilders (“Geertje!”, alsof hij het baasje van Samson is) en Baudet (“Thierry!”) genoemd. Meestal door de jongens; de meisjes roepen regelmatig Jesse Klaver en Rob Jetten. Het verschil tussen een minister en een Tweede Kamerlid is de eerste zware opgave
die ik op zo’n dag oppak.

Het hoogtepunt voor de jongeren is het bezoek aan de Tweede Kamer zelf, waar in de grote ontvangsthal de borstbeelden staan van o.a. Johan Thorbecke (Grondwet; 1848), Suze Groeneweg (eerste vrouwelijke Kamerlid; 1918) en Pim Fortuyn (vermoord in 2002).  Aanknopingspunten om enige Nederlandse politieke geschiedenis te behandelen.

In dat kader sta ik altijd stil bij het Gedenkboek der Gevallenen in de Tweede Kamer. Daarin staan de namen van de verzetsstrijders uit de Tweede Wereldoorlog, die het einde daarvan niet hebben mogen meemaken. Ook militairen en opvarenden van koopvaardijschepen, die door de vijand tot zinken zijn gebracht staan vermeld. Leerdoel: we kunnen als samenleving een hoop kritiek hebben op hoe het vandaag de dag allemaal gaat in de politiek, maar er was een tijd dat we onze mond helemaal dicht moesten houden, omdat een andere macht ons oplegde hoe en wat. De persoonlijke en openbare vrijheid in de liberale samenleving waren “kaltgestellt”. Uitte men daarop kritiek en/of ging men in verzet, dan staat die naam nu misschien wel in dit Boek. De link naar de lege plank (mei 1940 – mei 1945)
in de Handelingenkamer op het Binnenhof, waarin de notulen van alle Eerste en Tweede Kamervergaderingen in boeken staan opgeschreven, is dan makkelijk gemaakt.

Ik vind het belangrijk dat we de democratie moeten doorgeven aan de volgende generaties, dat alles niet vanzelfsprekend is en dat het moet worden onderhouden. En we weten allemaal, dat de democratie niet perfect is. Winston Churchill heeft ooit gezegd: “It has been said that democracy is the worst form of Government except all those other forms that have been tried from time. (Er is gezegd dat democratie de slechtste regeringsvorm is, behalve al die andere vormen die van tijd tot tijd zijn uitgeprobeerd.) We moeten met z’n allen weer leren te accepteren, dat we ook wel De lege plank in de Handelingenkamer eens aan de kant van de minderheid staan. “Ze luisteren toch niet naar ons.” en “Ze doen toch waar ze zelf zin in hebben.” zijn daarbij veel gehoorde klachten.

We vinden het in onze samenleving moeilijk om bij de minderheid te horen. Een frustratie die zich in de afgelopen 30 tot 40 jaar moeiteloos heeft ontwikkeld. Een minderheid die maar hard genoeg schreeuwt en rotzooi schopt, kan daarbij zoveel aandacht krijgen in de landelijke media, dat het lijkt of zij de meerderheid vertegenwoordigen. Een kwalijke ontwikkeling in mijn ogen. In de politiek en media worden deze relschoppers vaak als extreemlinks of extreemrechts aangeduid, om maar aan te geven hoe gevaarlijk de overkant van het politieke spectrum is.

Ikzelf denk niet in links of in rechts. Ook niet in progressief of conservatief. Uiteraard heeft mijn visie op een en ander wel ergens in het politieke spectrum een plaatsje. Ik voel mijzelf liberaal. Als u dat wilt kunt u dat als links of rechts, progressief of conservatief duiden, maar het liberalisme betekent voor mij, dat je niet het recht hebt om te doen en te laten waar je zin in hebt. Dat zou de samenleving geen goed doen.

Het liberalisme is voor mij de plicht om anderen in alle vrijheid te laten leven. Doet iedereen dat ook naar jou toe, dan moet je eens zien hoe vrij je dan bent. Dat alles natuurlijk binnen de regels die we met z’n allen op democratische wijze hebben vastgesteld. Doe wat er van jou verwacht wordt en laat daarna ieder ander zijn/haarleven leiden. Baseer je mening over een ander op basis van wat hij/zij doet en zegt, niet op wat hij/zij is.

De laatste zinnen zijn in de gebiedende vorm. Niet echt liberaal zult u denken. Maar vrijheid is geen aangevlogen recht, het gaat met de opdracht haar te onderhouden. Net zoals leven in een democratische rechtsstaat.
Ga dus stemmen voor de gemeenteraad op 18 maart a.s.!

Picture of Wout Slijper

Wout Slijper

DELEN